„W zdrowym ciele zdrowy duch”, a w zdrowym ciele mamy, zdrowe dziecko. O tym, że właściwie zbilansowana dieta to podstawa zachowania zdrowia kobiety i jej dziecka, powinny pamiętać wszystkie panie planujące ciążę oraz matki w trakcie ciąży i po porodzie. Powinny one zwracać uwagę na racjonalne odżywianie oraz to by w ich diecie nie zabrakło niezbędnych składników. Potrzeby odżywcze kobiety w czasie ciąży są większe i bardziej zróżnicowane niż w jakimkolwiek innym okresie jej życia, ponieważ jej ciało przechodzi ogromne przemiany, mające na celu zapewnienie właściwego rozwoju dziecku. Składniki odżywcze, takie jak witaminy i minerały, odgrywają w tym czasie kluczową rolę. Dlatego gdy ich zapas się wyczerpuje, należy go odbudować, by zapewnić dziecku prawidłowy rozwój. Aby ciąża przebiegała prawidłowo, niezbędne jest regularne dostarczanie składników odżywczych zarówno matce, jak i jej rosnącemu dziecku. Nie wszystkie składniki można
z łatwością dostarczyć z pokarmem, szczególnie, kiedy niektóre produkty w trakcie ciąży są wyłączone z diety. Zadanie to może ułatwić suplement diety, jego odpowiednio zbilansowana formuła zapewnia, że matka i dziecko otrzymują właściwe składniki w odpowiednich dawkach i we właściwym czasie oraz zaspokajają swoje zmieniające się potrzeby.
Lista niezbędnych witamin i mikroelementów dla mamy i dziecka:
WITAMINY
Witaminy z grupy B - pomagają wytwarzać ze spożywanego pokarmu energię niezbędną dla wszystkich komórek organizmu. Wspomagają układ nerwowy i podnoszą sprawność umysłową. Są potrzebne do prawidłowego funkcjonowania układu krwionośnego, pomagają utrzymać zdrowie skóry i błon śluzowych.
Kwas foliowy - Szczególną uwagę przywiązuje się do suplementacji kwasem foliowym, zarówno w okresie prekoncepcyjnym, jak i w pierwszym i drugim trymestrze ciąży. Zalecana dawka dobowa kwasu foliowego stosowanego w celu prewencji rozwoju wad otwartych ośrodkowego układu nerwowego wynosi 40mg na dobę. W przypadku istnienia bloku enzymatycznego, polegającego na obniżonej aktywność reduktazy metylenotetra-hydrofolianowej [MTHFR], który z różnym nasileniem występuje u około 50% kobiet [z czego 40% kobiet przyswaja o około 30% mniej kwasu foliowego, a 10% aż o 70% mniej], zastosowanie kwasu foliowego w wymienionej dawce może być nieskuteczne w profilaktyce wad OUN. Dla osób z tym blokiem wskazane jest uzupełnianie suplementacji również za pomocą aktywnych, folianów, choć brak jest opracowań dotyczących całkowitego zastępowania kwasu foliowego metafoliną w prewencji wad otwartych ośrodkowego układu nerwowego.
* Wszystkie wymienione składniki zawarte są w suplemencie diety Pharmaton® Matruelle®
Podawanie kwasu foliowego oraz jego formy czynnej zalecane jest kobietom planującym ciążę przez czas, co najmniej 6 tygodni ją poprzedzających oraz do końca drugiego trymestru ciąży. Zespół Ekspertów ds. Pierwotnej Profilaktyki Wady Cewy Nerwowej w 1997 r. zaleca podczas ciąży dostarczenie 0,4 mg kwasu foliowego dziennie. Zapotrzebowanie kobiet karmiących na kwas foliowy jest wyższe. Po upływie czterech miesięcy deficytu kwasu foliowego w diecie obserwuje się wyczerpanie jego zapasów w organizmie. Dawkę kwasu foliowego należy również zwiększyć u kobiet z BMI>30 oraz podczas leczenia niedokrwistości megaloblastycznej oraz u kobiet z hyperhomocysteinemią.
Witamina C - wzmacnia układ odpornościowy. Jest konieczna do rozwoju i naprawy tkanek we wszystkich częściach organizmu.
Witamina D3 - większość zapotrzebowania pochodzi z biosyntezy w skórze, niewiele
z pokarmu. Jej niedobór jest często spotykany ze względu na zbyt małą ekspozycję organizmu na światło słoneczne (od października do marca), zachmurzenia
i zanieczyszczenie powietrza, stosowanie kremów z filtrem, pigmentację skóry i jej starzenie. Niedobór witaminy D3 powoduje zaburzenia gospodarki mineralnej - wapniowej i fosforowej prowadząc do osteopenii i osteoporozy. Witamina D działa antyproliferacyjnie, co obniża ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory (jelito grube, sutek). Działa również immunomodelująco - przez aktywację genów kodujących peptydy przeciwbakteryjne oraz przeciwzapalne - hamując produkcje cytokin. Potwierdzono, iż suplementacja witaminą D3 obniża ryzyko wystąpienia waginozy bakteryjnej, korelującej z niektórymi powikłaniami ciążowymi.
Witamina A - wytwarzana w organizmie z beta-karotenu, ma działanie antyutleniające. Wchodzi w skład siatkówki oka, ma wpływ na jakość widzenia. Bierze udział w rozwoju kości, zębów i paznokci. Dzienne zapotrzebowanie wynosi ok. 1mg.
Witamina E - zwana „witaminą młodości”, gdyż zapobiega utlenianiu witaminy A, lipidów, wielonasyconych kwasów tłuszczowych, przez co chroni błony komórkowe przed uszkodzeniem. Zabiega także rozwojowi miażdżycy naczyń krwionośnych. Zmniejsza ryzyko rozwoju chorób nowotworowych.
Dzienne zapotrzebowanie na witaminę E podczas ciąży wynosi 15-19mg.
Witamina H - niezbędna do metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i aminokwasów (będących budulcami białek). Wspomaga zdrowy wzrost kości. Często zaleca się ją także
w celu wzmocnienia włosów, paznokci i zachowania zdrowej skóry.
Makroelementy i Mikroelementy (lub Minerały)
Magnez - chroni przed zaburzeniami nastroju i koncentracji, kłopotami ze snem, bolesnymi kurczami łydek, a także nadciśnieniem. Jego niedobory najczęściej występują w trzecim trymestrze.
Chrom - reguluje wykorzystanie glukozy zawartej we krwi. Pomaga utrzymać odpowiedni poziom cukrów, co zapobiega napadowemu objadaniu się słodyczami.
Żelazo - zapobiega niedokrwistości. Jego suplementacja wskazana jest niemal przez całą ciążę. Wchłanianie żelaza umożliwia odpowiednia ilość witaminy C.
Suplementację żelazem szczególnie zaleca się w grupie kobiet ciężarnych z ryzykiem niedokrwistości (dieta wegetariańska, zaburzenia wchłaniania) oraz z niedokrwistością (Hb<11mg/dl). Uzasadnione jest kontynuowanie podawania preparatów żelaza również
w okresie laktacji, przez co obniża się ryzyko niedokrwistości u dziecka. Dzienna dawka żelaza w diecie powinna wynosić 18mg poza ciążą, 26-27 mg podczas ciąży i 20mg podczas karmienia piersią. Według rekomendacji CDC (Center of Diseases Control) z 1998 roku, od pierwszej wizyty (>8 tygodnia) kobiety ciężarnej, należy zalecić suplementację żelaza doustnymi preparatami w dawce 30mg dziennie, a w przypadku stwierdzenia niedokrwistości dobowa dawka powinna wynosić 60 -120mg dziennie.
Miedź - minerał znajdujący się w małych ilościach we wszystkich tkankach organizmu. Składnik enzymów, który bierze udział w wielu procesach przemiany materii.
Cynk - odgrywa ważną rolę w układzie odpornościowym. Jest konieczny do zachowania zdrowej skóry, budowy i utrzymania mocnych kości oraz gojenia się ran.
Jod - wspiera prawidłowy rozwój psychiczny dziecka. Pomaga zmniejszyć ryzyko przedwczesnego porodu. Zapobiega niedoczynności tarczycy spowodowanej niedoborem tego pierwiastka, a tym samym pomaga redukować ryzyko niepłodności oraz ryzyko poronień w pierwszych tygodniach ciąży.
Niedobór jodu dotyczy w Europie ok. 50% populacji, w tym kobiet ciężarnych. Mały
i umiarkowany niedobór jodu prowadzi do zaburzeń rozwoju psychomotorycznego oraz do zespołu nadaktywności ruchowej (ADHD) z zaburzeniami uwagi. Ciężki niedobór prowadzi do rozwoju kretynizmu w postaci neurologicznej z obrzękiem śluzakowatym. Niedoczynność tarczycy na tle niedoboru jodu podnosi ryzyko poronienia i porodu przedwczesnego. Nadmiar jodu w diecie ciężarnej lub karmiącej może prowadzić do niedoczynności tarczycy i wola -
u płodu lub noworodka. Jod głównie pochodzi z pokarmów takich jak jodowana sól lub woda. Cała populacja ciężarnych i karmiących wymaga suplementacji preparatami jodku potasu.
W okresie planowania ciąży należy rozważyć dodatkowe podanie jodku potasu.
Molibden - wspomaga optymalny metabolizm aminokwasów (będących budulcami białek)
i prawidłowe działanie komórek.
Selen - z uwagi na silne właściwości przeciwutleniające niezbędny do ochrony komórek. Wspomaga także funkcjonowanie układu odpornościowego.
KWASY TŁUSZCZOWE OMEGA-3
Kwasy Omega 3 - Korzystnie wpływają na zdrowie kobiety. Powodują obniżenie stężenia „złego” cholesterolu stanowiącego główną przyczynę zmian miażdżycowych. Hamują powstawanie zmian zapalanych w blaszkach miażdżycowych i wpływają ochronnie na układ naczyniowy. Głównym źródłem kwasów omega-3 są tłuste ryby morskie, skorupiaki i algi morskie. Podczas ciąży zapotrzebowanie na nie wzrasta, szczególnie w trzecim trymestrze, co wiąże się z szybkim wzrostem masy tkanki nerwowej ośrodkowego układu nerwowego [OUN]. Wyrównywanie niedoborów kwasów omega-3 poprawia rozwój OUN u płodu, zmniejsza ryzyko wystąpienia przedwczesnego porodu, poprawia rozwój umysłowy dzieci oraz rozwój funkcji motorycznych i poznawczych, zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy typu I, choroby nadciśnieniowej w wieku dorosłym, depresji poporodowej, alergii, poprawia wewnątrzmaciczne odżywienie płodów oraz ostrość wzorku u dzieci.
Dobowe zapotrzebowanie na nienasycone kwasy tłuszczowe u kobiet ciężarnych i karmiących wynosi ok. 200-300mg DHA.
Zespół ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego wskazuje także na dobroczynny wpływ wapnia na organizm kobiety w ciąży i po porodzie. Warto więc dodatkowo go dostarczać organizmowi.